Het is een reizende tentoonstelling. Het Vredesmuseum. Voor wie de digitale beleving slechts als voorproefje geniet en de ervaring liever fysiek wenst te ondergaan, is er goed nieuws. De tentoonstelling Vergeven en Verzoenen is op initiatief van het Dekenaat Schinnen-Geleen namelijk de hele maand mei in Geleen te volgen, dat is niet ver van Heerlen in het Zuid-Limburgse. Het sluit aan bij wat wij ook met Music for Gaza beogen, zeker als je het verhaal leest van Ghazi Brigeith en Rami Elhanan (no 17). Of dat van Robi Damelin (no 24).28 april t/m 3 mei 2009, Geleen:
Vergeven - Verzoenen
Verhalen met foto's die een indringend en persoonlijk beeld geven van vergeving en verzoening wereldwijd. De verhalen komen van mensen die zelf geweld doorgemaakt hebben.
Plaats: Augustinus
Info: 046-474.55.67 (Frans Peters)
5 t/m 10 mei 2009, Oud-Geleen:
Plaats: Marcus Petrus
12 t/m 17 mei 2009, Geleen:
Plaats: Chr. Kon./Verrijzenis
19 t/m 24 mei 2009, Lindenheuvel:
Plaats: OLV. V. Alt. DB
26 t/m 31 mei 2009, Geleen:
Plaats: St. Odilia
(bron: website Vredesmuseum www.vredesmuseum.nl)
"Als Ghazi en ik goed kunnen communiceren en elkaar tot steun kunnen zijn, nadat we allebei de hoogst mogelijke prijs betaald hebben, dan kan iedereen dat."
Ghazi Briegeith, een Pales-tijnse elektricien wonend in Hebron en Rami Elhanan, een Israëlisch grafisch ontwerper uit Jeruzalem, leerden elkaar kennen in de Parents' Circle een groep gezinnen die hun dierbaren verloren hebben en verzoening en vrede nastreven.
De broer van Ghazi werd in 2000 gedood bij een controle post.
De 14-jarige dochter van Rami werd het slachtoffer van een zelfmoordbom in Jeruzalem in 1997.
Rami
Ik was onderweg naar het vliegveld toen mijn vrouw belde en vertelde dat Smadar zoek was. Wanneer zoiets gebeurt, grijpt een koude hand om je hart Je rent van vriend naar vriend en van ziekenhuis naar ziekenhuis, totdat je uiteindelijk in een lijkenhuis aankomt en je een aanblik treft die je van je leven niet meer vergeet.
Vanaf dat moment ben je een ander mens. Alles is anders.
Aanvankelijk werd ik verteerd door woede en smart. Ik wilde vergelding om quitte te spelen. Maar we zijn mensen - geen beesten! Ik vroeg mezelf of ik van mijn pijn verlost zal worden als ik iemand anders dood. Natuurlijk niet.
Het was voor mijn vrouw en mij duidelijk dat de schuld bij de bezetting ligt. De zelfmoordenaar was een slachtoffer net zoals mijn dochter. Hij was gek geworden van woede en schaamte.
Ik vergeef niet en ik vergeet niet, maar toen dit gebeurde met mijn dochter moest ik mezelf wel afvragen of ik daar op een of andere manier aan bijgedragen had.
Het antwoord was dat ik dat gedaan had - mijn volk had dat gedaan door 35 jaar lang drie-en-een half miljoen Palestijnen te regeren, te overheer-sen en te onderdrukken. Dat is een zonde en je betaalt voor zonden.
Eerst dacht ik idioot genoeg dat ik gewoon weer aan het werk kon gaan en mijn oude leven weer op kon nemen, maar de pijn was ondraaglijk.
Toen, ontmoette ik een jaar later Ytzhak Frankenthal, stichter van de Parents' Circle. Hij droeg een 'kippah' op zijn hoofd en ik typeerde hem meteen als een Arabieren vreter. Zelfs toen hij mij zijn persoonlijk relaas over het verzoeningswerk van de Parents' Circle vertelde, bleef ik erg cynisch.
Hij nodigde me uit voor een bijeenkomst en met tegenzin ging ik er heen, alleen maar om een kijkje te nemen. Ik zag bussen vol mensen, onder hen onvergetelijke figuren, ouders die kinderen in oorlogen verloren hadden en die nog steeds vrede wensten. Ik zag een Arabische vrouw in een zwarte lange jurk. Op haar borst droeg zij een foto van een zes jaar oud kind. Een zanger zong in het Hebreeuws en Arabisch, en plotseling was ik als door de bliksem getroffen. Ik kan het niet uitleggen, maar vanaf dat moment had ik weer een reden om 's morgens op te staan.
Sindsdien is mijn werk met de Parents' Circle het middelpunt van mijn bestaan geworden, een heilige missie. Als wij – Ghazi en ik – met elkaar kunnen communiceren nadat we de hoogst mogelijke prijs betaald hebben,dan kan iedereen dat...
Er staat een hoge muur tussen onze beide naties, een muur van haat en angst. Iemand moet daar scheuren in maken zodat hij in elkaar valt.
Ghazi
Je hebt een kaartje nodig om bij de Parents' Circle te behoren - het kaartje houdt in dat je een naast familielid hebt verloren. Dit betekent dat Rami en ik broeders in verdriet zijn.
Mijn eigen broer werd in 2000, bij het begin van de Intifada gedood. Ik was nog bij hem geweest enkele minuten voor hij stierf. Terwijl ik naar huis liep hoorde ik een schot. Later vernam ik dat hij aangehouden was en gefouilleerd was bij een controlepost. Toen hij protesteerde, schreeuwde de militair, "hou je bek, of ik schiet je neer, jij hoerenzoon", waarop mijn broer antwoordde: jij bent een hoerenzoon. Toen schoot de militair. Het was een machinegeweer in de handen van een kind. Soms maakt de macht hen gek.
Aanvankelijk was ik buiten zinnen, gek van verdriet. Er zou geen vergeving moeten bestaan voor de moordenaars van onschuldigen, en zelfs toen zag ik de militair evenals mijn broer als een slachtoffer van de bezetting. Zoals ik dat ook nog steeds ben. Maar vergeving is een zeer persoonlijke zaak.
Zelfs als ik het verkies de persoon die mijn broer doodde te vergeven, kan ik de kinderen van mijn broer niet dwingen te vergeven. Maar ik kan hun laten zien dat je hart openen voor verzoening en vrede veel waardevoller is dan een gewelddadig antwoord. Ik kan hen laten zien, dat het openslaan van een nieuwe bladzijde de enige hoop is op een beter leven dan het onze.
De Palestijnen hebben niets meer te verliezen. De Israëli's moeten zich gaan realiseren dat zij hun eigen staat te gronde richten door zoveel lijden te veroorzaken. Je hoeft niet van elkaar te houden om een brug tussen staten te bouwen: je hebt respect nodig. Als ik mijn Joodse broeder Rami tot steun kan zijn, door hem te respecteren zoals hij mij respecteert, dan is er hoop.
====
Robi Damelin"Mijn eerste woorden waren: neem geen wraak uit naam van mijn zoon."
Maart 2002 werd David, de zoon van Robi Damelin, neergeschoten door een sluipschutter, terwijl hij diende in het Israëlische leger. Hij was 28 jaar.
Robi werkt nu voor de Parents' Circle, een groep Israëlische en Palestijnse gezinnen, die zwaar getroffen werden, en nu verzoening en vrede willen bewerkstelligen.
Toen mij verteld werd dat David gedood was, waren de eerste woorden die uit mijn mond kwamen: "neem geen wraak uit naam van mijn zoon". Het was volledig instinctief.
David had me juist daags tevoren opgebeld. "Ik wil dat je weet dat ik alles wat in mijn vermogen ligt gedaan heb om deze wegblokkade te beveiligen, maar ik voel me als een schietschijf", zei hij. Daarna had ik een vreemd gevoel en begon het huis op te ruimen. Ik vind huishoudelijk werk vreselijk, maar die dag werkte ik als een maniak.
David was de meest humane persoon die je kunt bedenken. Destijds was hij betrokken bij het 'Peace Corps' en bezig zijn doctoraal in de Filosofie van de Opvoeding te doen. Hij werd gedood omdat hij een symbool was van een bezettingsleger.
Hij had zijn dienstplicht al gedaan. Dit was een groot probleem voor hem geweest. Hij was nog liever naar de gevangenis gegaan dan te dienen, maar hij wist dat zo gauw hij ontslagen werd, zij hem alleen maar ergens anders zouden inzetten. Dus kwamen we tenslotte overeen dat hij beter zou kunnen dienen als een officier en een voorbeeld zou kunnen stellen door zich te gedragen als een fatsoenlijk mens. Toen hij in 2002 als reservist opgeroepen werd hadden we hetzelfde gesprek, en opnieuw besloot David te gaan om een voorbeeld te stellen.
Nadat hij gedood werd was ik buiten mezelf van verdriet. Vrienden uit heel Israël kwamen met eten en drinken en andere kleine blijken van genegen-heid. Een van de militairen die de aanslag overleefd had kwam ook. Hij was bang dat ik hem zou veroordelen dat hij niet naar buiten gerend was om David te helpen. Ik zei hem: "wie denk je wel dat ik ben om een man te veroordelen omdat hij niet naar buiten rende en daardoor zichzelf gedood zou hebben?"
Omdat ik toen een PR-bureau had in Tel Aviv, wilden journalisten me interviewen. Als ik terugkijk kan ik niet geloven dat ik op zo'n vroeg tijdstip al zulke sterke uitspraken deed door te zeggen dat de Israëli's zich terug moesten trekken uit de bezette gebieden.
De Parents' Circle kreeg in de gaten wat ik aan het doen was en haar oprichter, Yitzhak Frankenthal, wiens zoon in 1994 gekidnapt en vermoord was door Hamas, nodigde me uit. De organisatie werd spoedig mijn reddingslijn. Ik besteed nu mijn tijd aan het reizen over de wereld terwijl ik de boodschap verspreid van verzoening, verdraagzaamheid en vrede. De pijn van David's dood verdwijnt nooit, maar wat doe je met deze pijn? Investeer je hem in wraak of denk je creatief?
Tien maanden na de dood van David ontmoette ik Nadjwa Saada, een Palestijnse vrouw die pas haar dochter verloren had. Een militair had haar auto per vergissing aangezien voor die van een terrorist en de 12-jarige dochter doodgeschoten. Toen ik de volgepakte kamer binnen liep herkende ik Nadjwa meteen, omdat getroffen moeders elkaar instinctief herkennen. Gedeelde smart schept intimiteit.
Ik denk voortdurend aan David. Wij waren zulke dikke vrienden en hadden zoveel gemeen. Iedere week bezoek ik met mijn andere zoon, Eran, de plaats waar hij begraven ligt. De ouders maken daar prachtige tuinen rond de graven. Ik zie het als de voortzetting van het moederschap; de voort-durende behoefte om voor je kind te zorgen.
